Ligeglad – Kærulaus

Ligeglad með Önnu Svövu, Helga Björns og Vigni Rafni (Copyright myndarinnar: RÚV)
Ligeglad með Önnu Svövu, Helga Björns og Vigni Rafni (Copyright myndarinnar: RÚV)

Ríkisútvarpið er með nýja gamanþáttaröð sem heitir „Ligeglad“ og er sýnd á hverjum sunnudegi. Aðalleikarar þáttarraðarinnar eru Anna Svava Knútsdóttir, Helgi Björns og Vigni Rafn Valþórsson og leikstjóri er Arnór Pálmi Arnarson. Fjallar þáttaröðin um uppistandakonu sem ætlar að fara á túr í danmörku. Þegar hún kemur þangað hittir hún gamlan vin Vigga sem hefur breyst mikið síðan þá þau hittast síðast. Hún hefur fyrstu innkomuna í Kaupmannahöfn og hittir þá Helga Björns og treður sér upp á hann þegar hann heldur tónleika á eftir hún var á sviðinu. Og svo koma þessi þrjú saman á ferð kringum Danmörku sem er meira en aðeins skemmtileg af því að Helgi þoli ekki Önnu, Anna heldur að árangurinn Helga kemur frá því að hann er karlmaður og Viggi er svo kæri en einfeldningslegur vinur beggja sem veit stundum ekki á hvaða megin hann standi. Þessi þrjú passa auðvitað ekki vel saman og svo gerir einn af þeim alltaf eitthvað til að koma í veg fyrir áætlanir annarra (oft án ásetts ráðs).

Húmorinn er frekar svartur og svo eru brandarar oft dálítið dónalegir (að minnsta kosti frá sjónarhóli Þjóðverja). En mér finnst þessi þáttaröð ótrúlega skemmtileg af því að hún spilar svo vel með staðalímyndum sem maður hefur af Íslendingum sem flytja til útlanda. Eru ekki allir brandarar nýir en þeir passa alltaf vel við söguna. Það er frekar mikið af dönskum talað í þessari þáttaröð en þá eru alltaf íslenskir textar sýndir. Persónulega fannst mér samtölin ekki sérstaklega erfið og svo held ég að þáttaröðin sé einnig eitthvað fyrir fólk sem lærir íslensku. Er hún allavega mjög skemmtileg og ég mæli henni.

Auðvitað er hægt að skoða hana á netinu, nefnilega í Sarpinum RÚV:

Þýski málsháttur vikunnar: Getroffene Hunde bellen

Þessi málsháttur þýðir bókstaflega á íslensku: Hæfðir hundar gelta.

Þýðingin er að einhver sem finnst ávarpaður eða ráðinn á (líklega án að vera það), byrjar þá að verja sig gegn einhverju eða einhverjum (oft á óvenjulega ákaflegan hátt). Til dæmis ef einhver les eitthvað á netinu sem hann heldur að það sé um sig sjálf og fer þá strax í lögfræðing.

Gleðilegt sumar!

Ritdómur um bókina LoveStar

Þótt bókin LoveStar eftir Andra Snæ Magnason er frekar gömul og var fyrst útgefin árið 2002 hjá forlanginu Máli og Menningu langaði mig fyrir löngu að skrifa ritdóm um hana. Árið 2011 las ég þýsku útgáfuna eftir Tina Flecken sem kom út 2010 hjá Bastei Lübbe-forlaginu en núna reyndi ég að lesa íslenska útgáfuna sem gékk mjög vel. Er þessi bók fimmta bók Andra Snæs Magnasonar og kom út á milli bóka Maður undir himni, um trú í ljóðum Ísaks Harðarsonar og Sagan af bláa hnettinum. Svo er hér ritdómur minn um bókina LoveStar.

LoveStar eftir Andra Snæ Magnason (þýska og íslenska útgáfan)
LoveStar eftir Andra Snæ Magnason (þýska og íslenska útgáfan)

Bókin fjallar um uppgangu fyrirtækisins LoveStar og forstjórans sem heitir einnig LoveStar. Svo er sagan eiginlega tvær sögur: Sagan af þeim sem eru viðskiptavinir fyrirtækisins og sagan mannsins LoveStar. Er hann, LoveStar, maður sem getur ekki annað en að fylgjast með hugmynd sem hann hefur þangað til hann er búinn að gera hana sem veruleiki. Svo er fyrirtækið hans vinsælasta fyrirtæki í heimi og svo auðvitað alþekkt og vörur og þjónustur fyrirtækisins notaðar af viðskiptavinum kringum heimi. LoveStar fyrirtækið gerir ýmislegt dót. Svo skýtur það eldflaugar með líkunum í sporbrautina jarðarinna til að þau rigna niður sem stjörnuhröp. Finnst öllum að þetta sé fallegra vegurinn til að fara í jarðarför en að liggja í kassa undir jörðinni. Fyritækið er alumfangsmikið og gerir allt frá auglýsingar til dýraræktunar. Einnig fann LoveStar veg til að reikna út ástina og sér sig á sendiferð til að samreikna alla í heiminum. Þá verði loksins friður af því að allir séu ástfangnir og hamingsamir. Einnig er Ísland orðið mjög þekkt og vinsælt: Allir koma til landsins, annaðhvort til að fara til himins eða til að finna annan helminginn. Svo koma Sigríður og Indriði í söguna. Þau eru ekki samreiknuð en samt vís að þau hafa fundið einu sönnu ást. Allt gengur vel á milli þeirra þangað til Sigríður er reiknuð með öðrum manni. Á sama tíma er LoveStar að fylgjast með nýrri hugmynd, hugmynd sem lætur hann passa fræ sem hann leitaði að í langan tíma. Á eftir hann breytti ráðgötunum dauð og ást ætlar hann að finna út úr síðustu ráðgötunni heimsins: Guð.

LoveStar er eitt af meistaraverkum íslenska nútímabókmenntanna. Er bókin ótrúlega spennandi og áhugaverð. Svo fjallar hún um mikilvægu nútímavandamál sem þurfa ekki að vera gleymd. Aðalþema bókarinnar er: Hvað er þegar fyrirtæki verða alumfangsmikil og lofa að vera lausn allra mála. Svo sýnir bókin það sem gerist þegar fyrirtæki veit allt um viðskiptavini og reynir að finna út úr öllu af heiminum. Spurningin bókarinnar er ekki aðeins hvort gott sé að eitt fyrirtæki veit allt um viðskiptavini sinna heldur einnig hvort gott sé ef maður veit allt um heiminn. Eru sumar spurningar kannski betur ósvaraðar. Mæli öllum sem hefur áhuga á hvernig heimurinn fer sem er stjórnaður af fyritækum með þessa bók.

Um íslenska forsætisráðherra, þýska forseta og skandala

Eiginlega á ég erfitt að tala um stjórnmálavandamál annara landa. Held ég að ég sem á ekki heima þarna og get hugsanlega ekki séð heilu myndina, ætti ekki að byrja að átelja eitthvað sem er ekki tengt mér. Samt er ótrúlega mikil umræða um stjórnmálavandamálið Íslands í þýsku fjölmiðlum núna að ég held að ekki rangt sé að skrifa dálítið um það líka.

Jæja, núna er skandallinn um skatta, forsætisráðherra Íslands og allt sem er tengt rikístjórninni í fullum gangi. Var Sigmundur Davíð í heimsókn hjá Ólafi Ragnari í dag til að biðja um þingrof vegna máls sem er aðallega ekki mál Alþingsins heldur aðeins hans. Maður má spyrja sig af hverju hann segir ekki bara af sér. Svo er svarið eins einfalt og það sýnir hversu kræfur þessi maður er: Ef hann segir af sér, meðgengur hann að hann á sök á kreppunni og það er eitthvað sem hann – eins og mikið af stjórnmálamönnum sem voru í líkum aðstæðum áður – getur ekki séð. Finnst mér að ákvörðun Ólafs Ragnars var hárrétt. Ekki ætti forseti ákveða hvort Alþing verður rofið heldur ætti Alþing ákveða hvort núverandi forsætisráðherra sé ennþá með trausti þingsins og fólksins. Ef það er gert, meikar sens að finna út úr því hvort nauðsynlegt sé að rjúfa Alþing.

Þetta allt minnir mig á Causa Wulff sem fór fram árin 2010 til 2012. Þetta var einnig peningavandamál – nánar tiltekið lánavandamál. Samt var þetta hugsanlega ekki það sem tók Christian Wulff til að segja af sér heldur að hann reyndi að hafa áhrif á fjölmiðla. Svo hringi hann í aðalritstjóra blaðsins „BILD“ til að koma í veg fyrir fréttflutninginn. Að lokum var þessi tilraun þáverandi forsetans að stýra fjölmiðlunum fall hans.

Svo finnst mér að hegðun Sigmundar Davíðs sé aðallega það sem vandamálið sé. Á þýsku notum við orðið „dummdreist“ sem er sett saman úr orðunum „dumm“ sem þýðir heimskur og „dreist“ sem þýðir kræfur.  Það er nákvæmlega eins og hegðun forsætisráðherrans er: heimsk og kræf. Þjóðin getur búist við að stjórnmálamenn eru faglegir og vita hvernig þeir ættu að fara með þjóðina og fjölmiðla á almennilegan hátt. Sigmundur Davíð sýnist ekki að vita hvernig það gengur.

Á meðan ég skrifaði þennan pistil, sagði Sigmundur Davíð af sér og svo verður Sigurður Ingi næsti forsætisráðherra. Veit ég ekki hvort það sé gott eða ekki. Er tilfinningin mín að íslenska þjóð hefur nóg af þessari rikístjórn. Kannski er best að láta Alþingið ákveða hvort það vill halda áfram með nýju rikístjórninni eða hvort þingið sé betra nýkosið.

Arduino-námskeið #1: Það verður ljós!

Í síðustu viku tilkynnti ég að ég ætla að gera lítið Arduino-námskeið til að kenna fólk sem hefur áhuga á forritun og svo byrja ég núna með einhverju mjög einföldu: Kveikja og slökkva á LED-ljós sem er tengt við Arduino. Er þessi fyrsti þáttur aðallega til að læra hvernig maður getur notið úttök Arduino til að stýra tækjum sem eru tengdar við þau. Til að læra þetta ætlum við að forrita lítinn götuviti með rauðu, gulu og grænu ljós.

Lesa áfram „Arduino-námskeið #1: Það verður ljós!“

Dagurinn sem trúðurinn grét

Á sjötta og sjöunda áratugi var Jerry Lewis vel þekktur grínmaður sem gerði margar grínmyndar í Hollywood. Var hann ekki aðeins leikari heldur oft einnig leikstjóri og framleiðandi. Á áttunda áratugi reyndi hann að kvikmynda mynd sem ætti að heita „The Day the Clown cried“. Þessi bíómynd birtist aldrei og er þess vegna orðin mýta. Fyrir löngu var ekki þekkt af hverju hún var aldrei frumsýnd en þýska heimildarmyndin „Der Clown“ sem kom út á síðasta ári afhjúpar leyndarmálin um myndina og sýnir nokkur svið úr myndinni. Því miður er heimildarmyndin aðeins á þýsku og svo reyni ég að draga innihaldið saman á þessum stað.

Fyrir fólk sem skilir þýsku er hægt að lesa meira um heimildarmyndina hér og hér. Einnig er hægt að horfa á hana til 12. mars 2016 hér. Mæli ég með öllum sem hefur áhuga á lífið og verkið Jerry Lewis við að horfa á þessari mynd.

Sagan myndarinnar fer fram á fimmta áratug síðustu aldarinnar og er sögð á þessum stað í stutti máli: Trúður er rekinn úr sirkusnum og þegar hann er blindfullur á bar byrjar hann að móðga fyrrverandi forstjóra síns og Adolf Hitler. Því koma SS-menn til að taka hann í fangabúðir og þaðan af er hann pólítiskur fangi. Fyrir aftan gaddavíragirðingu sér hann gyðingleg börn sem eru einnig í fangabúðum. Af því að þau hafa ekkert gott í lífum sínum byrjar hann að gera það sem hann getur gert best: Að leika trúð fyrir þau. Þegar SS-menn fá veður af þessu, segja þeir honum að hann verður að hætta að skemmta gyðinglegu börnunum. En hann og fangafélagar sínir vilja ekki að láta börn alein eins og allir aðrir fullorðnir gerðu áður. Svo heldur hann áfram að skemmta börnum á meðan félagar sínir dreifa athygli SS-varðmannanna frá honum. Eftir stutta stund taka varðmennirnir eftir því og ákveða að flytja börnin og trúðinn í útrýmingarbúðir. Honum er boðið að lífa áfram ef hann leiðir börnum í gasklefa. Hann samþykkir fyrst en þegar síðasta barnið fer inn í gasklefann, fer hann líka með börnunum í klefann.

Í byrjun var Jerry Lewis yfir sig hrifinn af þessu verki. Þegar hann frétti að einhver vildi að framleiða þetta kvikmyndahandrit, reyndi hann að verða leikstjórinn og aðalleikarinn. Auðvitað fékk hann þessar stöður og byrjaði strax að vinna við handritið. Hann sá um allt sem kvikmyndina varðaði og valdi sér leikara og upptaknastöðina fyrir kvikmyndina sjálfur. Svo voru sirkusssvið tekin upp í Frakklandi og í Svíþjóð byggði hann heilar fangabúðir til að kvikmynda sviðin annars hluta kvikmyndarinnar. Hann heimsótti fangabúðir í Þýskalandi og jafnvel Auschwitz í Póllandi til að gera myndina eins raunsæ og hægt var á þessum tíma.

Þegar upptakan endaði kom einn af meðframleiðendunum að honum og sagði Jerry Lewis að hann hætti að borga áfram fyrir kvikmyndina. Í ljós kom að þessi framleiðandi hafði aldrei borgað reikningar sinnar. Jerry Lewis tók yfir borgun leikara til að ljúka framleiðslunni. Nokkra daga seinna tók hann myndaspólur með sér til bandaríkjanna og varð aldrei séður í Svíþjóð. Á þessum tíma sagði hann oft í sjónvarpinu að myndin sé ótrúlega góð og að hún sé frumsýnd bráðum sem aldrei gerðist. Enginn vissi af hverju og alltaf þegar Jerry Lewis var spurður um það, forðaðist hann því allir spurðu sig hvað gerðist. Í heimildarmyndinni kemur í ljós að leikstjóranum fannst þessi kvikmynd sem ætti að verða grínharmleikur ekki nógu skemmtileg. Svo fannst hann að það sé of erfitt fyrir hann að gera slíka mynd af því að hún sleit úr honum hjartað. Annað vandamál var að framleiðandinn sem ætti að kaupa réttinn gerði það ekki og þegar Lewis sýndi réttaeiganda það sem hann gerði þangað til til á fá réttinn, sagði hún honum að það sé ekki eins og hún vildi það og að hún ætli ekki að selja honum réttinn.

Svo hætti hann þetta verk og reyndi ekki að tala um það í fjórum áratugum. Kvikmynd sem er þemalega í nágrenni „The Day the Clown cried“ var frumsýnd á tíunda áratugi, heitir „La vita è bella“ og er eftir og með Roberto Benigni. Í viðtalinu segir Lewis að Benigni hefði stolið hugmyndinni frá honum en að myndin sé virkilega góð. Svo er þessi heimildarmynd það eina sem maður getur séð af þessari grínharmleikamynd sem fjalla um trúð, gyðingleg börn og hversu erfitt er að halda skemmtun áfram þegar allt er dimmt í heiminum.